Rekordowe upały w biurach. Klimatyzacja to nie jedyne rozwiązanie

Fale upałów coraz mocniej uderzają w firmy – w komfort pracy, koszty energii i sposób zarządzania budynkami. Małgorzata Jasińska z Somfy oraz Jan Ruszkowski z Fali Renowacji wskazują, że projektowane przepisy BHP mogą przesunąć uwagę rynku z samego chłodzenia przegrzanych pomieszczeń na wcześniejsze ograniczanie nagrzewania budynków i bardziej świadome zarządzanie energią.

Polska i Europa zmagają się z rekordowymi temperaturami. W wielu regionach słupki rtęci przekraczają nawet 40°C, a w biurach i zakładach pracy problemem staje się przegrzewanie pomieszczeń. To bezpośrednio wpływa na koncentrację i efektywność pracowników, a także na koszty ponoszone przez firmy – szczególnie tam, gdzie systemy chłodzenia pracują przez wiele godzin dziennie.

Według OECD wysokie temperatury i fale upałów mają wymierny wpływ na produktywność firm. Dziesięć dodatkowych dni z temperaturą powyżej 35°C w ciągu roku może obniżyć roczną produktywność pracy o 0,3%, a jedna fala upałów trwająca co najmniej pięć dni – o 0,2%. Co więcej, Bank Światowy szacuje, że w części regionu Europy i Azji Centralnej straty gospodarcze związane z ekstremalnymi upałami mogą sięgnąć do połowy wieku 2,5% PKB. To pokazuje, że wysokie temperatury stają się nie tylko problemem dla pracowników, ale także realnym wyzwaniem dla gospodarki.

W odpowiedzi na rosnące ryzyko pracy w wysokich temperaturach Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej przygotowało projekt nowelizacji przepisów BHP. Zakłada on po raz pierwszy określenie maksymalnej temperatury w miejscu pracy. Po przekroczeniu 28°C w pomieszczeniu pracodawca ma zapewnić rozwiązania techniczne obniżające temperaturę, o ile pozwalają na to względy technologiczne. Przy temperaturze powyżej 35°C projekt przewiduje wstrzymanie pracy, z wyjątkiem sytuacji technologicznie niemożliwych. Planowany termin wejścia w życie nowych przepisów to 2027 rok. Projektowane zmiany nie wskazują jednego konkretnego rozwiązania.

– Zanim zaczniemy myśleć o zwiększeniu intensywności chłodzenia, pamiętajmy, że z punktu widzenia efektywności energetycznej zacząć należy od ograniczenia nadmiernego nagrzewania budynku. Jeżeli ciepło zostanie zatrzymane wcześniej, systemy HVAC pracują z mniejszym obciążeniem, ciszej, zużywają mniej energii i generują niższe koszty. Dlatego odpowiedź na fale upałów nie powinna polegać wyłącznie na zwiększaniu mocy chłodzenia, ale na lepszym projektowaniu i modernizowaniu budynków. Ochrona przeciwsłoneczna, izolacja, wentylacja i zarządzanie energią powinny działać jako jeden system. To nie jest kwestia polskich czy unijnych regulacji, tylko przede wszystkim fizyki budowli i zdrowego rozsądku. Staje się to również coraz ważniejszym elementem konkurencyjności budynków – dla pracodawców, właścicieli nieruchomości oraz samych użytkowników – mówi Jan Ruszkowski, Dyrektor Zarządzający Stowarzyszenia Fala Renowacji.

W praktyce coraz większe znaczenie zyskują inteligentne systemy zarządzania budynkiem oraz zewnętrzne osłony przeciwsłoneczne.

– Rynek coraz częściej będzie oczekiwał od budynków większej przewidywalności: stabilnych warunków pracy, niższego zużycia energii i łatwiejszego zarządzania infrastrukturą. Dlatego znaczenie zyskują rozwiązania, które nie wymagają stałej reakcji użytkowników, tylko działają automatycznie – zgodnie z pogodą, temperaturą i rytmem dnia. Według analiz TBC dla Francuskiej Federacji Budowlanej, automatyczne osłony zewnętrzne mogą obniżać temperaturę w pomieszczeniach o 4-7°C i ograniczać potrzebę korzystania z klimatyzacji nawet do 70%. To przykład, jak automatyka może zmieniać osłony przeciwsłoneczne z elementu wyposażenia w aktywne narzędzie zarządzania budynkiem – mówi Małgorzata Jasińska, Dyrektor Zarządzająca na Europę Wschodnią w Somfy.

Takie rozwiązania wpisują się w szerszy kierunek zmian w branży budowlanej. Według danych Komisji Europejskiej budynki odpowiadają za ok. 40% całkowitego zużycia energii w UE oraz ok. 36% emisji gazów cieplarnianych. Unijne regulacje zakładają m.in. zmniejszenie średniego zużycia energii w budynkach o co najmniej 16% do 2030 r.

W tym kontekście automatyczne osłony zewnętrzne mogą wspierać właścicieli i zarządców nieruchomości w ograniczaniu przegrzewania wnętrz, zużycia energii oraz kosztów eksploatacyjnych. To rozwiązanie szczególnie istotne w budynkach, w których komfort użytkowników, stabilność pracy systemów chłodzenia i przewidywalność kosztów mają bezpośrednie znaczenie dla codziennego funkcjonowania firm.